X
تبلیغات
.

.

پروتزا

مژکداران Phylum Ciliata  

 

مژکداران گروه جالب توجه و بزرگی هستند که اقسام آن از نظر شکل ، گوناگونی زیاد دارند . این تک
سلولی ها در زیستگاه های آب شیرین و شور به سر می برند . مژکداران از نظر ساختاری ، پیچیدگی زیادی دارند و در میان پروتوزوئرها ، تخصص یافته تر از بقیه به شمار می آیند . بیشتر آنها زندگی آزاد دارند ، اما اقسام انگل و هم سفره هم در میان آنها یافت می شود . معمولا منزوی و متحرک اند ، اما برخی ثابت هستند و پاره ای نیز به صورت کلونی زندگی می کنند . گوناگونی شکل و اندازه میان آنها زیاد است . در مجموع ، از بقیه ی پروتوزوئرها درشت ترند ، ولی اندازه ی آنها بین  10 تا 20 میلی میکرون تا 3 میلی متر است . همه ی آنها مژک هایی دارند که به صورت منظم و هماهنگ موج می زنند . درضمن ، آرایش مژک ها گوناگون است و برخی هم در حالت بلوغ مژک هایشان را از دست می دهند .
مشخصات عمومی مژه داران :
1-    بدنی پوشیده از مژه با تقسیم کار محدود دارند .
2-    سیتوپلاسم آنها دارای دو نوع هسته ، یکی بزرگ ، رویشی چند n کروموزومی (ماکرونوکلئوس) و
دیگری کوچک ، زایشی 2n کروموزومی (میکرونوکلئوس) است.
3-    دارای دهلیز دهانی ، دهان ، حلق و واکوئل های گوارشی است .
4-    تولید مثل به هر دو روش غیر جنسی و جنسی (الحاق و خود باروری) صورت می گیرد .
بیشتر مژکداران هولوزوئیک (تغذیه به سبک جانوران یا آلی) هستند . اغلب این جانداران یک دهان
Cytostome) دارند که در بعضی فقط یک دهانه است و در بقیه به گلو یا شیاری مژک دار متصل است . دهان در بعضی توسط خارهایی برای بلعیدن شکارهای بزرگ تقویت شده است و در برخی – مانند پارامسی – ذرات غذایی از طریق به جریان در آوردن آب توسط مژک ها ، به سوی دهان رانده می شود .
مژک ها :
مژک ها کوتاهند و معمولا در طول سلول یا ردیف های مورب آرایش یافته اند . مژک ها ممکن است سطح سلول را بپوشانند یا آنکه به ناحیه ی دهانی یا به نوارهای ویژه محدود شوند . در بعضی از شکلها ، مژک ها به صورت ورقه ای جوش خورده اند که غشای «نوسان دار» نامیده می شود . گاهی نیز قطعات ، غشای کوچکتری را تشکیل می دهند که برای راندن غذا به درون گلو (Cytopharynx) به کار می آید . در شکل های دیگر ممکن است مژک های به هم جوش خورده کاکل مانندهای محکمی را تشکیل دهند که سیری (Cirri) نام دارد و اغلب برای خزیدن به کمک مژک ها به کارمی آید

Vorticellid ciliate

 

 

Stentors ciliates

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 1389/08/20ساعت 1:42  توسط   | 

 هاگ داران

هاگداران انگل چرخه زندگی پیچیده‌ای دارند. این چرخه شامل مراحل تشکیل هاگ است. یک هاگدار تک سلولی می‌تواند تقسیم چند تایی بیابد و بطور همزمان تعدادی سلول کوچکتر حاصل آورد. هر کدام از سلولهای حاصل هاگی است که یک هسته دارد که و پس از آنکه چنین سلولی به عنوان انگل بالغ در بدن یک میزبات مستقر شد، چند هسته‌ای می‌شود و خود را برای انجام تقسیم چند تایی دیگری آماده می‌سازد. پلاسمودیوم معروف‌ترین هاگداران است و گونه‌های مختلف آن در پستانداران و پرندگان ایجاد بیماری مالاریا می‌کنند.

بيماري‌ مالاريا:
    مالاريا يكي‌ از مشكلات‌ عمده‌بهداشتي‌ جهان‌ و از موانع‌ مهم‌ توسعه‌اقتصادي‌ و اجتماعي‌ بوده‌ و خسارتهاي‌جبران‌ناپذير اقتصادي‌ و انساني‌ برجوامع‌ تحميل‌ مي‌كند. تقريبا نيمي‌ ازجمعيت‌ جهان‌ در بيش‌ از يك‌ صدكشور در معرض‌ اين‌ بيماري‌ بوده‌ وساليانه‌ حدود 400 تا 500 ميليون‌ نفربه‌ اين‌ بيماري‌ مبتلا و حدود 2 تا 3ميليون‌ نفر جان‌ خود را از دست‌مي‌دهند و هر ثانيه‌ ده‌ بيمار مالاريايي‌جديد به‌ بيماران‌ اضافه‌ مي‌شود كه‌بيشتر در قاره‌ افريقا و جنوب‌ صحرااتفاق‌ مي‌افتد

   عوامل‌ بيماري‌زايي‌ :

الف‌ - عامل‌ زنده‌ بيماريزا:مالارياي‌ انساني‌ به‌ وسيله‌ چهار نوع‌انگل‌ به‌ وجود مي‌آيد كه‌ عبارتند از:پلاسموديم‌ ويواكس‌، پلاسموديم‌فالسيپارم‌ (خطرناكترين‌ نوع‌)،پلاسموديم‌ مالاريه‌، پلاسموديم‌ اووال‌(كمياب‌ترين‌ نوع‌ كه‌ مخصوص‌كشورهاي‌ آفريقايي‌ است‌).
    ب‌ - چرخه‌ زندگي‌ انگل‌:
    انگل‌هاي‌ مالاريا دو چرخه‌ تكاملي‌را مي‌گذرانند: 1 - چرخه‌ انساني‌(غيرجنسي‌) 2 - چرخه‌ پشه‌اي‌(جنسي‌).
    چرخه‌ غيرجنسي‌ (شيزوگوني‌):از هنگامي‌ آغاز مي‌شود كه‌ پشه‌ آلوده‌شخصي‌ را نيش‌ بزند و اسپروزوئيت‌ رابه‌ او تلقيح‌ نمايد كه‌ اين‌ مرحله‌ حدودا2 هفته‌ طول‌ مي‌كشد.
    چرخه‌ جنسي‌ (اسپوروگوني‌): از هنگامي‌ آغاز مي‌گردد كه‌گامتوسيت‌ها به‌ وسيله‌ پشه‌ ناقل‌ به‌هنگام‌ تغذيه‌ از يك‌ فرد آلوده‌ خورده‌مي‌شوند و پس‌ از تغيير شكل‌ از جدارمعده‌ عبور كرده‌ به‌ شكل‌اسپوروزوئيت‌ درآمده‌ و به‌ مجراي‌بزاقي‌ پشه‌ مي‌روند و پس‌ ازخونخواري‌ مجدد از انسان‌اسپوروزوئيت‌ وارد جريان‌ خون‌مي‌شود كه‌ اين‌ مرحله‌ نيز حدودا دوهفته‌ طول‌ مي‌كشد

 plasmodium coccidia

 

plasmodium falciparum

 

plasmodium malaria

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 1389/08/20ساعت 1:27  توسط   | 

پروتزا

 سارکودینا (آمیب ها)   Sub Phylum Sarcodina

1-    در شکل بالغ پاهای کاذب سیتوپلاسمی دارند .
2-    آبزی ، در آبهای شیرین یا شور و در خاکهای مرطوب به سر می برند و با خزیدن در آب
حرکت می کنند .
3-    با تاژکداران ارتباط ژنتیکی دارند ، چرا که تاژکداران در مرحله ای خاص از چرخه ی
زندگی به شکل آمیب در می آیند و تاژک خود را از دست می دهند .
4-    بدون تقارن یا تقارن کروی دارند .
5-    بدون پوشش درونی یا بیرونی بوده و یا واجد آن هستند .
6-    بدون تشکیل هاگ و بدون عمل الحاق (Conjugation) هستند .
زیر شاخه ی سارکودینا در بر گیرنده ی دو فوق رده بر اساس نوع پاهای کاذب است که
عبارت اند از :
1-    ریشه پایان (Rhizopoda) 2- محور پایان (Actinopoda) .
ریشه پایان در برگیرنده ی سه رده به نام های :
1-    لوبوپودا (Lobopoda) ،2- رشته پایان (Filopoda) و3- شبکه پایان
(Reticulopoda) است .
درحالیکه محور پایان شامل رده های : 1- شعاعیان (Radiolaria) و 2- خورشیدی ها
(Heliozoa) است .
تغذیه در سارکودینا :
آمیب ها اندامهای حسی یا اندامهای ویژه ای برای دیدن ، شنیدن ، مزه کردن ، بو کردن و غیره
ندارند ، اما به راحتی می توانند غذا را از دیگر مواد تشخیص بدهند . آنها قادرند گیاه و جانور
را از هم تشخیص داده و علاقه مندی خود را به یک نوع غذا نشان دهند . آمیب اندام ویژه ای
برای گرفتن غذا ندارد ، اما قادر است این کار را در هر نقطه از سطح بدنش انجام دهد ، برای
این کار از پاهای کاذب و به طرق مختلف استفاده می کند . حلقه زدن (Circumvalation) ،
بلع محیطی (Circumfluence) ، فرورفتگی (Invagination) ، نوشیدن سلولی
(Pinocytosis) ، هضم و جذب (Digestion and assimilation) .
لایه ی واکوئل غذایی تشکیل شده در درون سلول از بین می رود و سلول با ترشح آنزیمهای
گوارشی ابتدا غذا را تبدیل به مایع و سپس جذب می کند . آنزیمها ابتدا غذا را با لیزوزومها
اسیدی ، سپس به وسیله ی آمیلاز قلیایی و آن را جذب می کنند .
دفع در سارکودینا :
غذای هضم نشده به تدریج به طرف عقب و سمت چپ کشیده می شود و چون منفذی وجود
ندارد ، با ایجاد یک دهانه ی موقتی براثر فرورفتگی دراکتوپلاسم آن را به خارج دفع می کند .
تولید مثل در سارکودینا :
تولید مثل در سارکودینا به دو روش غیر جنسی و جنسی صورت می گیرد.
روش غیر جنسی به دو صورت تقسیم دوتایی و چند تایی صورت می گیرد . در تقسیم دو تایی
ابتدا هسته ، سپس جسم پایه و به دنبال آن تقسیم طولی سیتوپلاسم صورت می گیرد . در تقسیم
چند تایی که در دو حالت کیستی و بدون کیستی صورت می گیرد ابتدا هسته به طور متوالی
به روش میتوز تقسیم شده و به دنبال آن با تقسیم سیتوپلاسم هر قطعه از آن یک هسته را احاطه
می کند و بدین وسیله تعداد زیادی سلول دختر به وجود می آید ، سلول های دختر با از بین
رفتن غشای سلول اصلی آزاد می شوند .
حرکت یا نقل مکان :
حرکت آمیب به وسیله تشکیل موقتی زواید انگشت مانند به نام پاهای کاذب (Pseudopodia)
است که از هر جای جسم سلولی اش می تواند حرکت کند . این قسم حرکت نامنظم را حرکت
آمیبی شکل گویند .

خورشيدي ها

 

ريشه پايان

 

شعاعيان

 

روزن داران

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 1389/08/20ساعت 0:56  توسط   | 

× پروتزا ×

شاخه پروتوزوآ (جانوران تک سلولي)

يک پروتوزوئر با يک سلول از جانور متازوئر قابل مقايسه و تطبيق است . ولي از نظر عمل و وظيفه يک موجود زنده (Organism) کاملي است و داراي توازن وتعادل فيزيولوژيکي است و تمام اعمال ضروري زندگي يک جانور را انجام مي دهد . بعضي از پروتوزوئرها از لحاظ ساختمان بسيار ساده و بعضي ديگر پيچيده و داراي «اندام هاي سلولي – cell organs يا Organelles» هستند . اندام هاي سلولي به کار اعمال حياتي خاص مي خورند و از نظر عمل شبيه به دستگاههاي جانوران پرياخته مي باشند . بسياري از پروتوزوئرها زندگي مستقل دارند و يا به طور آزاد شنا مي کنند ، درحاليکه بعضي بي حرکت وبعضي هر دو صورت را دارا مي باشند و کلني هايي (Colonies) تشکيل مي دهند . بقيه در روي يا داخل بعضي از گونه هاي گياهان و تمام انواع جانوران از پروتوزوئرها تا انسان زندگي مي کنند . بسياري از پروتوزوئرها براي جانوران بسيار کوچک ديگر به منزله غذا مي باشند .بعضي ديگر در تصفيه آب هايي که به وسيله صافي ها انجام مي شود و بسترهاي فاضلابها مفيدند  ولي گونه هاي بيماري زا از قبيل عوامل اسهال خوني آميبي ، مالاريا و بيماري خواب آفريقايي به منزله ي تازيانه اي براي نوع بشر مي باشند .شاخه پروتوزوآ (تک یاختگان) در کنار دو شاخه جانوران و گیاهان شاخه ای مستقل از موجودات زنده به شمار می روند که از حدود 20 تا 25 هزار نوع تک یاخته تشکیل یافته اند. تک یاختگان در تمام نقاط زمین پراکنده بوده و با محیطهای مختلف سازش یافته اند. این موجودات به فراوانی درمناطقی یافت می شوند که 90% آب وجود داشته باشد مانند : دریاها. اقیانوس ها. کف دریاها و آب های شیرین. از نظر پیچیدگی های ساختاری بسیار جالب هستند.

حرکت در این موجودات 5 نوع می باشند که عبارتند از : 1- حرکت بوسیله پای کاذب (تبدیل شدن آندوپلاسم به اکتوپلاسم یا تبدیل شدن اکتوپلاسم به اندوپلاسم) مانند : آمیب ها 2- حرکت بوسیله تاژک مانند : اوگلنا 3- حرکت بوسیله مژک مانند : پولورونما 4- حرکت میونمی یا دوده ای یا کرمی شکل مانند : اسیلاتوریا 5- حرکت لغزشی مانند : پینولاریا

به طور كلي شامل : 1- آمیبی ها 2(sarcodina) - تاژک داران(mastigophora) 3- مژک داران(ciliphora) 4- هاگ داران(api complex) 5- اوپالیناتا(opelinata)

واکوئلهای دفعی و گوارشی بسیاری از تک‌یاختگان دارای حفره‌ا‌ی جهت دفع آب و بعضی مواد زاید هستند به نام واکوئل دفعی یا انقباضی که به تناوب منقبض شده و محتویات آبگون خود را به بیرون می‌ریزد. در مژکداران خروج محتویات این واکوئل از سوراخ خاص موجود در پلیکل صورت می‌گیرد. واکوئلهای انقباضی معمولا تک‌یاختگان آب شیرین که سیتوپلاسم آنها نسبت به محیط آبی اطراف هیپرتونیک است دیده می‌شوند و در بعضی از گونه‌های دریایی نیز دیده شده‌اند. در تک‌یاختگانی که تغذیه جانوری دارند حفرات یا واکوئلهایی دیده می‌شوند به نام واکوئلهای گوارشی یا غذایی که ذرات غذایی در آنها معلق‌اند. این واکوئلها همراه با جریان سیتوپلاسمی یا سیلکوز در داخل سیتوپلاسم جابجا می‌شوند. در اکثر مژکداران هولوزوئیک ، واکوئلهای گوارشی در انتهای کانال یا معبری به نام حلق یاخته‌ای قرار دارند. قبل از حلق ، دهان یاخته‌ای وجود دارد که در مژکداران عالی فضایی به نام فضای پیش دهانی قبل از آن دیده می‌شود. ضربان مژه‌های موجود در این فضای پیش دهانی موجب جریان یافتن آب همراه با ذرات غذایی به داخل دهان ، حلق یاخته‌ای و سپس واکوئلهای گوارشی می‌شود.

هسته در تک‌یاختگان بسیار متنوع‌اند، هسته به شکلها و اندازه‌ها و با ساختارهای مختلف دیده می‌شود. بیشتر تک‌یاختگان یک هسته دارند در حالی که بعضی از آنها ممکن است در تمام یا بخشی از زندگی خود بیش از یک هسته داشته باشند. در مژکداران دو نوع هسته وجود دارد: یکی هسته بزرگ (پلی‌پلوئیدی) به تعداد یک عدد و به شکلهای مختلف و دیگری هسته کوچک (دیپلوئیدی و در ارتباط با فعالیتهای تولید مثلی) که تعداد آن در یک یاخته ممکن است از یک تا 80 عدد تغییر کند.

 سیتوپلاسم سیتوپلاسم در اکثر تک‌یاختگان به دو بخش بیرونی (اکتودرم) و درونی (آندوپلاسم) متمایز می‌شود. اکتوپلاسم در ریشه‌پایان شفاف ، یکنواخت ، بدون دانه و ژله مانند است در حالی که آندوپلاسم دانه‌دار و آبگون است.تغییر حالت ژله‌ای اکتوپلاسم به حالت آبگونه‌ای آندوپلاسم و بالعکس در ایجاد پاهای کاذب برای برای حرکت آمیبی موثر است در مژکداران ، اکتوپلاسم بخش دایمی و مشخص و حاوی اندامکهای گوناگون است.

 ماستیگوفورا(تاژکداران)

اگرچه بعضی از از تاژکداران می توانند پای کاذب تشکیل دهند ، اما وسیله اصلی حرکت آنها ، چند تاژک است . بعضی از پروتوزوئرهای بسیار ابتدایی را در این زیر شاخه می توان یافت . گروه شامل فیتو فلاژله ها (رده فیتو ماستیگوفورا) است که معمولا کلروفیل دارند و گیاه مانندند . زئو فلاژله ها (رده زئو ماستیگوفورا) که کلروفیل ندارند ، هولوزوئیک یا ساپروزوئیک اند ، پس به جانوران می مانند .
فیتو فلاژله ها : این جانداران معمولا یک یا دو (وگاهی چهار) تاژک و کلروپلاست دارند که محتوی رنگدانه های لازم برای غذا سازی است . آنها بیشتر ، زندگی آزاد دارند و اقسام آشنایی چون اوگلنا ، کلامیدوموناس ، پارامسی ، ولوکس و دینو فلاژله (دو تاژکی ها ) را شامل می شوند .
زئو فلاژله ها : همه ی تاژکداران جانوری بدون رنگند ، کلروپلاست ندارند و به روش هولوزوئیک وساپروزوئیک تغذیه می کنند . بیشتر آنها هم زندگی همزیستی دارند . برخی از مهمترین پروتوزوئر های انگل جزء این گروهند .تاژکداران دارای دو فرم کیست و تروفوزوئیت اند که در فرم تروفوزئیت دارای بدنی گلابی شکل (بادکنکی) و یک جفت هسته ی یکسان و یک شکل و تعدادی تاژک (8 عدد یا 4 جفت) و دارای یک صفحه ی مکنده برای چسبیدن به مخاط روده ی انسان هستند لازم به تذکر است که این انگل در روده ی باریک زندگی می کند .فرم کیست آن بیضی شکل و دارای تعدادی هسته و خرده های تاژک و غشایی شفاف در اطراف سلول دیده می شود هسته ها یک شکل هستند. این کیست همراه آب و مواد غذایی و دست های آلوده وارد بدن می شود کودکان بیشتر آلوده می شوند علائم بیماری بیشتر به صورت اختلالات گوارشی و اسهال  می باشد تشخیص آن از طریق مدفوع است بیشتر در نمونه مدفوع کیست دیده می شوند

حال به تشريح اوگلنا (مثالي از فیتو فلاژله ها ) مي  پردازيم :

اوگلنا: نمونه ای از یک تکیاخته گیاه مانند است و از جمله تاژکدارانیست که در مباحث جانورشناسی مقدماتی زیاد مورد مطالعه قرار می گیرد. زیستگاه این تک سلولی نهرها و برکه های آب شیرینیست که گیاه فراوان دارد. این تک سلولی دارای بدنی دوکی شکل می باشد. طول بدن در آنها معمولا 60 میکرون است اما اقسام کوچکتر و بزرگتر هم در بین آن وجود دارد به طور مثال طول بدن اوگلنا اکسی یوریس به 500 میکرون هم می رسد. درست در زیر پوسته خارجی اوگلناها نوارهای پروتئینی و ریزلوله هایی قرار گرفته اند . بخشی مخزن مانند یک تاژک واقع در جلوی بدن خرج می شود. تاژک دیگری که کوتاهتر است نیز در درون همان مخزن قرار دارد. در قاعده هر تاژک یک کنیتوزوم وجود دارد، یک واکوئل ضرباندار هم به مخزن مربوط است. کله سیاه استیگما ظاهرا در برابر نور واکنش می دهد. تعدادی کلروپلاست در درون سیتوپلاسم وجود دارد و رنگ سبز جاندار را سبب می شود. اجسام پارامیسون به شکل های مختلف در بدن جاندار وجود دارد که منبع ذخیره توده های نشاسته ای و غذایی است. تغذیه اوگلنا اتوتروفی است اما اگر این جانور در تاریکی بماند سابوزوئیکی می شود و موادغذایی را از سطح بدن جذب می کند. اوگلنا به روش دو تا شدن تکثیر میابد و در شرایط نامناسب تشکیل کیست می دهد.

اوگلناژیاردیا

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 1389/08/20ساعت 0:37  توسط   |